Vous êtes ici : Accueil La revue Een danspas op weg naar integratie

Een danspas op weg naar integratie

Par Anne-Sophie Marchal Dernière modification 26/01/2011 16:21

Traduction néerlandaise du dossier loisirs "Un pas de danse vers l'intégration" - Aires Libres nr 5 - mai 2009

Aires Libres nr. 5 – Mei 2009

In harmonie dansen...
... met zichzelf
... met de anderen
Dansen ongeacht de handicap
Eender wie kan zich aan het dansen zetten.
Dansen leidt naar integratie
Wil je meer informatie ?
Gesprek met Véronique Honlet en Aurélie Ali

 

Wanneer ik dans, wil ik niemand anders overtreffen dan mijzelf.
Mikhaïl Nikolaïevitch Barychnikov (balletdanser - choreograaf)

De mens heeft altijd al gedanst en de dans is altijd al vooral een middel geweest om emotie en vreugde uit te drukken.
In de dans komen alle menselijke gevoelens tot uiting en komt tegelijk de schoonheid van de beweging tot haar recht.

In harmonie dansen…

Rolstoeldansen is een zeer leuke activiteit omdat het zowel de valide persoon als de persoon in de rolstoel op gelijke voet plaatst en omdat beiden er evenveel plezier aan beleven. Ik geloof dat de valide danser en de danser in de rolstoel zich evenveel amuseren.” Sabine Toussaint, lerares rolstoeldansen.

… met zichzelf

Door de opeenvolging van de danspassen traint de danser een heleboel spieren. Hij leert zijn lichaam beter te beheersen, kan het zich op een verfijndere manier voorstellen in de ruimte en verwerft een beter evenwichtsgevoel.
Dansen maakt het mogelijk zijn behendigheid, de coördinatie en nauwkeurigheid van zijn bewegingen te perfectioneren. Op die manier bereikt de danser de beste harmonie met zijn lichaam dat soms zo moeilijk onder controle te houden is wanneer het met een handicap wordt geconfronteerd. Ook als de danser op fysiek en/of mentaal vlak onvolkomenheden vertoont, kan dansen daar verbetering in brengen.

… met de anderen

Of de danser al dan niet een gebrek heeft, binnen een groep leert hij luisteren en respect tonen. Communicatie en verstandhouding tussen de partners is absoluut noodzakelijk.
Dansen maakt het mogelijk te bewegen, van thuis weg te zijn, nieuwe vriendschappen aan te knopen. Dansen is ontegensprekelijk een middel om te ontspannen en zichzelf uit te drukken, het vormt een terugkeer naar de leuke dingen des levens. Dansen stimuleert de zelfontplooiing en verhoogt het zelfvertrouwen. Het zorgt voor integratie op sportief, artistiek en sociaal vlak. Het verschaft gewoon een ogenblik van vreugde en geluk, met muziek, dat men deelt met een partner of met een groep.

Dansen ongeacht de handicap

Zij hield zielsveel van muziek en reageerde door haar hoofd en handen te bewegen. Ik deed haar armen en benen bewegen, zij liet zich gaan op de klanken van de muziek.”  Valentine Caussin, lerares klassieke dans, over een van haar leerlingen die zwaar gehandicapt raakte.

Eender wie kan zich aan het dansen zetten.

  • Personen in een rolstoel kunnen aan rolstoeldansen doen. Deze discipline bestaat reeds een dertigtal jaar in België. Het wordt ofwel beoefend tussen rolstoelgebruikers onderling of – en dat komt het vaakst voor – in “combi”, dit wil zeggen tussen een rolstoelgebruiker en een staand persoon.
  • Dove mensen kunnen een trilvloer gebruiken waarmee zij het ritme van de muziek kunnen aanvoelen. Wanneer de muziek begint, trilt de vloer in hetzelfde ritme, de trillingen klimmen van de voeten tot aan de borstkas. Dit systeem werd bedacht door Kilina Crémona, een gerenommeerde choreografe die in 2000 plots doof werd.
  • Blinden kunnen met een ziende partner dansen waarbij het lichamelijke contact uiterst belangrijk is. Het visuele contact wordt volledig vervangen door het aanraken van de vingers, handen, armen… De lichamen bewegen op hetzelfde ritme en passen zich op een natuurlijke wijze aan elkaar aan in de beweging.
  • In heel wat instellingen voor mentaal gehandicapten wordt het dansen gebruikt als therapeutisch middel of als ontspanningsactiviteit, het helpt de mensen om een meer bevestigend, een minder ongestructureerd beeld van zichzelf te krijgen.

In de danskunst is alles mogelijk, want de artistieke kant maakt buitengewone dingen mogelijk: een wals van een valide man met zijn danseres in een rolstoel, een choreografie van rolstoelgebruikers begeleid door valide dansers die hun evenwicht behouden op de rolstoelen, een Romeo met één been en zijn Julia met een misvormde arm…

Dansen leidt naar integratie

Ik vind dat dansen deel uitmaakt van het maatschappelijk leven en dat het jammer zou zijn mochten rolstoelgebruikers zich het dansen ontzeggen. Je moet het op zijn minst proberen, want het is een fantastische manier om andere mensen te ontmoeten, om te kunnen uitgaan, om belangrijk te zijn.” Sabine Varga, rolstoeldanseres

De weldaden van het dansen zijn talrijk voor al wie het beoefent. En als gehandicapte dansers graag dansen, dan komt dat omdat zij zich via de dans kunnen uitdrukken en zij deze kunstvorm net zo kunnen beleven als hun valide partners.  Dansen laat het lichaam spreken, of het nu gebreken vertoont of niet, dansen doet de verschillen verdwijnen. Of je het nu beoefent als therapie, als sport- of artistieke activiteit, als ontspanning of in wedstrijdverband, iedereen kan voordeel halen uit het dansen. Ieder lichaam drukt zijn gevoelens, zijn energie, zijn schoonheid uit… Iedere danser is anders. Klein, groot, slank, gezet, met of zonder handicap.
Veel professionele dansers hebben begrepen dat de integratie van iedereen deel uitmaakt van de danskunst. Op het podium vloeien de lichamen harmonisch in elkaar, want choreografen maken geen onderscheid tussen de dansers. De boodschap van de kunstenaars komt tot uiting in de bewegingen van het lichaam en de uitdrukkingen op het gezicht. Er bestaan trouwens tal van dansgezelschappen waar gehandicapte personen deel van uitmaken.

Enkele voorbeelden:

  • In Frankrijk brengt het gezelschap “ChanDanse des Sourds” 10 dove dansers en vijf of zes muzikanten bijeen. Het gezelschap toont aan dat dove mensen voorstellingen kunnen creëren zonder hulp van een horende tussenpersoon.
  • Het Britse gezelschap “Common Ground Sign Danse Theater Company” en andere Amerikaanse gezelschappen zoals “Rathskellar - The 4 Jacks” en “Wild Zappers” verwerken de gebarentaal, een visuele taal, in hun choreografieën.
  • In China telt het gezelschap “Jinang – My Brothers and Sisters Performing Art Troupe” meer dan vijftig personen met uiteenlopende handicaps, onder wie acht dove dansers. Deze groep heeft al tal van prijzen gewonnen in China en werd uitgenodigd in een tiental landen in Azië en in Europa. Dit gezelschap toont aan dat de deelnemers willen meedraaien in het maatschappelijk leven en willen delen in het geluk, net als valide mensen.
  • De “Klaus Compagnie”, een jonge dansgroep voor hedendaagse dans uit Bordeaux, werd opgericht door choreografe Pascal Croce. Zij integreert motorisch gehandicapten in haar groep.

Het slotwoord is aan Henry Havelock-Ellis (Engels onderzoeker) die zei: “Dans is de edelste, aansprekendste, mooiste van alle kunsten omdat het geen abstractie, geen vertaling van het leven is, maar het leven zelf.” The Dance of Life (1923)

Sarah Logan
Nathalie Sparenberg

 

Wil je meer informatie?

Vlaamse Liga Gehandicaptensport
Huis van de Sport – Zuiderlaan 13 – 9000 Gent
09/243.11.70 - info@vlg.be
http://www.vlg.be

Vlaams Agentschap voor Personen met een Handicap (VAPH)
Sterrenkundelaan 30 - 1210 Brussel
Tel.: 02/225.84.11 – fax: 02/225.84.05 – e-mail: informatie@vaph.be - http://www.vaph.be

In Brussel
Handy Dance Brussels:
http://www.happydance.be
handydance@happydance.be

Sport voor gehandicapten
Bataclan vzw
Omnisportzaal van Het Rad - Raadstraat 24 - 1000 Brussel
Tel.: 02/646.30.13 - Fax: 02/646.07.28
bataclan@swing.be

ASCTR (Association Sportive du Centre de Traumatologie et de Réadaptation de Bruxelles) – Marathonlaan 135 – 1020 Brussel
Sabine Toussaint : 0478/98.88.08
sabinerenee@hotmail.com
Minouche : 0475/21.18.88

Rolstoeldansen:
Franstalig: club van Limelette in Ottignies –
http://www.keepmoving.be – Sabine Toussaint: 0478/98.88.08 - club van La Louvière - Marlène Roch: 0498/05.03.11
Nederlandstalig: www.rolstoeldansen.be of www.rolstoeldansgroepsensation.be

De Klaus Compagnie: http://www.klauscompagnie.fr

 

Gesprek met Véronique Honlet en Aurélie Ali

Véronique Honlet en Aurélie Ali geven sinds respectievelijk 4 en 2 jaar les in rolstoeldansen. In deze discipline kunnen rolstoelgebruikers dansen onder begeleiding van valide personen.
Na hun les hebben wij hen enkele vragen gesteld.
Interview: Sarah Logan

Wat is uw beroep?
Véronique: Ik ben kinesitherapeut. Aurélie is lerares en danst al 18 jaar. Les geven in rolstoeldansen is een van onze hobby’s. Mijn paramedisch beroep en Aurélies jarenlange artistieke ervaring vullen elkaar uitstekend aan en dat is interessant om onze lessen te geven. Aurélie brengt haar kennis van zaken in voor de choreografieën en ik pas de danspassen aan.

Kunnen zowel valide personen als rolstoelgebruikers deelnemen aan uw cursus?
Véronique: Jazeker! Het is trouwens deze integratie die mij het meeste plezier doet. Ik ben van mening dat onze kijk op mensen in een rolstoel over het algemeen absoluut moet veranderen. Als je samen met hen iets beleeft, kom je tot het besef dat de relatie volkomen onvooringenomen en enorm ongecompliceerd is. Dat is ongetwijfeld het sterkste punt. Het zet ons aan tot nadenken en dat verrijkt ons. 

Hoe is de groep tot stand gekomen? Was het moeilijk om dansers te vinden?
Véronique: De groep is veeleer gevormd door de mond-tot-mondreclame dan door een echte reclameactie. Het was niet moeilijk om mensen in een rolstoel te vinden. Opdat de activiteit zou werken moesten wij daarentegen ook staande personen vinden. Aanvankelijk kwamen vrienden langs om mij een plezier te doen. Na 4 jaar zijn zij vandaag nog altijd van de partij. Je moet haast geloven dat zij door de microbe gebeten zijn!

Je gebruikt het woord rolstoeldansen. Wat vind je van de term gehandicaptendans die eveneens wordt gebruikt?
Véronique: Het woord gehandicaptendans hoor ik niet zo graag: het legt te fel de nadruk op het aspect handicap/gehandicapte. Ik verkies de term rolstoeldans omdat je niet duidelijk weet wat dat precies inhoudt. Bij het rolstoeldansen wordt de rolstoel nagenoeg vergeten. De rolstoelgebruiker maakt immers heel weinig gebruik van zijn wielen om zich voort te duwen. De meeste bewegingen komen werkelijk tot stand doordat het danspaar de handen tegen elkaar plaatst of duwt. Ik hou enorm van het soepele van de rolstoel. Dat doet de handicap vergeten.

Maak je een onderscheid tussen het dansen en het rolstoeldansen?
Aurélie: Neen, het is dezelfde manier van werken op ritme en memoriseren. De choreografieën bedenken is niet ingewikkeld. Je moet alleen de zaken anders bekijken omdat men de gewoonte heeft na te denken over bewegingen voor staande personen.

Welke grenzen zijn er aan het beoefenen van rolstoeldansen? Kan je op alle muziekstijlen dansen?
Aurélie: Wij beperken ons tot waar wij zin in hebben. Wij dansen ofwel op muziek van nu of op jazz en rockmuziek. Wij proberen niettemin afwisseling te brengen in de dansen en er steeds een kleine humoristische toets aan te geven. Je kan eigenlijk best heel veel dingen doen. Ik geloof dat wij zelfs Afrikaanse dans zouden kunnen doen, want nagenoeg alle dansstijlen zijn aanpasbaar.
Véronique: In onze groep hebben de mensen zeer uiteenlopende beperkingen. Wij slagen er nochtans altijd in de danspassen aan te passen. Omdat wij ook letten op de artistieke kant zijn de aanpassingen altijd zeer onopvallend, zodat het publiek ze niet ziet. Wij leggen nooit de nadruk op de moeilijke dingen. De persoon in de rolstoel bevindt zich in de dans zoals alle anderen. Wanneer wij met een project beginnen, doet iedereen eraan mee, allemaal samen.
Plezier en enthousiasme valt van alle gezichten af te lezen!
Wij slagen er altijd in de danspassen aan te passen. Omdat wij ook letten op de artistieke kant zijn de aanpassingen altijd zeer onopvallend, zodat het publiek ze niet ziet.

Is rolstoeldansen een volwaardige sport?
Aurélie: Het is in ieder geval een complete sport in die zin dat wij eerst een opwarming hebben. Daarna gaan wij over tot een meer theoretisch onderdeel en pas daarna dansen wij. Op het einde ronden wij af met stretchoefeningen. De psychomotoriek is eveneens aanwezig in die zin dat men zich al dansend beter bewust wordt van bepaalde lichaamsdelen.
Véronique : Wanneer je danst zet het lichaam zich helemaal in. Het is volledig in beweging en in interactie met de partner. Het is een echte uitwisseling. Je moet juist zitten tegenover de andere.

Treden jullie op in het openbaar? Wat brengt dat teweeg  voor jou?
Véronique: De publieke optredens geven een boost aan de motivatie en aan de manier om zich op de lessen toe te leggen. Zij zijn de drijvende kracht voor het jaar. Ik denk dat de leerlingen echt naar deze optredens vragen. Aanvankelijk zijn zij een beetje bang. Zij moeten zich durven tonen. Daarna zijn zij vreselijk trots en gelukkig. Bij onze eerste avondvoorstelling kregen wij een ongelofelijke respons van het publiek. Wij hebben toen een zeer diepe emotie ervaren. Ik denk dat de toeschouwers onder de indruk waren van het technische aspect, maar zij werden vooral geraakt door de prestatie. Sommigen hadden tranen in de ogen. Het was fantastisch!
Daarnaast wil ik de mentaliteit doen veranderen. Bij een avondoptreden moesten wij zo’n mobiele Dixi-cabine huren omdat de toiletdeuren te smal waren voor een rolstoel. De burgemeester is naar ons komen kijken en heeft gezien dat wij toiletten hadden moeten huren. Dat is meer waard dan een lange toespraak …

Is jouw kijk op gehandicapten veranderd sinds je rolstoeldanslessen geeft?
Véronique: Ik heb geleerd gewoon en ongedwongen te blijven.

Wat voel je als je met een persoon in een rolstoel danst?
Aurélie: Het klopt dat het in het begin moeilijk is: je weet niet goed hoe je moet reageren, hoe jij je moet gedragen. Dan leer je de personen beter kennen en is er geen enkel probleem meer. Het is enkel nog plezier: het plezier van het dansen en van het uitwisselen met elkaar.

Contact
Véronique Honlet: veroniquehonlet@tele2allin.be - 0474 45 25 92

Actions sur le document
  • Envoyer cette page
  • Imprimer
  • Bookmarks